Fabuła to następujące kolejno po sobie wydarzenia. Byłyby one jednak czymś abstrakcyjnym, gdyby nie działające postaci. Fabuła składa się z postaci, które tworzą wydarzenia, posuwając zarazem całą akcję do przodu. Nie może tego czynić narrator, ale właśnie działające postaci.
POSTACI - muszą być konkretne, charakterystyczne, wyróżniające się z tłumu, by czytelnik zechciał się do nich przywiązać i zapamiętać je na dłużej, niż trwa czytanie książki. Oczywiście czynnikiem wyróżniającym postać może być jego nieokreśloność. Ważne jednak, by wyróżniał się czymś godnym zapamiętania. Nie jest to łatwe, ale dobrze obmyślona postać może zacząć żyć własnym życiem, a wtedy można już pozostawić jej pełną swobodę w działaniu.
Postać jest nierozerwalnie związana z fabułą. To ona działa, podejmuj decyzje, walczy, przemawia, posuwając tym samym akcję do przodu.
Wyrazisty, oryginalny bohater potrafi tchnąć życie w najbardziej banalną opowieść. Postać nie tylko działa, ale musi także się rozwijać na skutek zdarzeń, które jej się przytrafiają. Jeśli nic w niej nie będzie ulegać zmianie, jeśli wciąż będzie popełniać te same błędy, nie wyciągając z nich żadnych wniosków (jak dzieje się w operach mydlanych), doprowadzimy czytelnika do takiej irytacji, że nie pozostanie nic innego, jak tylko ją uśmiercić.
Postać jest interesująca nie tylko poprzez to, kim jest, ale dzięki temu, co robi. Nie tyle samo działanie postaci budzi zainteresowanie, co jego antycypowanie. Czytelnik musi stale zastanawiać się, co postać teraz zrobi, jak zareaguje. Trzeba zatem rozpalać emocje czytelnika tak, by nieustannie przejmował się losami bohatera. Gdy czytelnik zacznie porównywać opisywane wydarzenia z własnymi doświadczeniami, oznaczać to będzie, że fabuła zaczęła go wciągać. Czytelnik musi czuć się związany z bohaterem na poziomie emocjonalnym, nawet jeśli chodzi o zwierzę czy kosmitę. Postać musi posiadać ludzką naturę, by można było się z nią identyfikować.
Sedno sukcesu powieści tkwi w identyfikowaniu się czytelnika z postaciami.
Identyfikacja dokonuje się poprzez:
. empatię, czyli rozpoznanie w postaci czegoś własnego, . sympatię, oznaczającą, że podoba nam się to, z czym mamy do czynienia.
Protagonista musi posiadać przekonujące cechy charakteru, a przy tym musi być wiarygodny w tym, co robi, działając zgodnie ze swoimi przekonaniami. Nawet antagonista powinien posiadać ujmujące cechy. Seryjny morderca może być przecież błyskotliwy, inteligentny, oczytany, charyzmatyczny, przystojny, by tym trudniej bohaterowi było się z nim rozprawić.
Naczelną zasadą fabuły jest konflikt. Podtrzymują go dwa typy rywalizujących ze sobą bohaterów: protagonista i antagonista (lub antagonizm). Innymi słowy: protagonista to nasz bohater pozytywny, ktoś, za kogo trzymamy kciuki, kto jest główną siłą napędową fabuły. Z kolei antagonista jest jego przeciwnikiem, osobą mającą wszelkie negatywne cechy i konkretny powód, by nie znosić główngo bohatera. W filmach jest to zwykle psychopatyczny morderca, który wyjątkowo nie lubi prowadzącego śledztwo w jego sprawie gliniarza. Na walce między tymi dwoma postaciami opiera się cała akcja. Bez nich fabuła nie miała by sensu. Przeciwnikiem protagonisty może być również „bezosobowa siła" (tzw. antagonizm), np. natura, ale także Bóg, honor, społeczeństwo, kultura, szkoła itd. Niekoniecznie wrogiem jest konkretna osoba, choć wówczas konflikt ma bardziej realny charakter, szczególnie, gdy jest dobrze umotywowany.
Wyróżnia się trzy typy postaci:
1. Postaci główne (pierwszoplanowe) - protagoniści i antagoniści. 2. Postaci uboczne (drugoplanowe). 3. Postacie epizodyczne (trzecioplanowe).
Bohater jest postacią, która łączy wszystkie ogniwa łańcucha fabularnego.
Bohater pozytywny reprezentuje postawę moralną autora.
Porte-parole - wzorcowa postać, która wypowiada myśli i przekonania autora.
Podstawą budowania wiarygodnych postaci jest oczywiście osobiste doświadczenie życiowe pisarza. Nie należy jednak przekopiowywać realnych osób, konieczne są pewne literackie poprawki, czasem uproszczenia, a częściej wzbogacanie obserwowanych zjawisk. Chodzi tu o twórcze zniekształcanie, przetwarzanie, wyolbrzymianie lub pomniejszanie pewnych faktów, obserwowanych cech charakteru czy wyglądu. Literatura nie ma być kopią rzeczywistości, ale jej twórczym przetworzeniem.
Imię dla bohatera
Ważnym elementem budowania postaci jest rzecz, wydawać by się mogło, najprostsza - nadanie bohaterowi imienia i nazwiska. Jest to jednak zabieg niełatwy, biorąc pod uwagę to, że nazwy własne mają swoje zakresy skojarzeniowe. Trzeba zwracać uwagę na dobór imion postaci. Każde imię może się z czymś kojarzyć i mieć jakieś konkretne znaczenie. Dobór imienia jest elementem charakterystyki postaci. Więc jeśli damy bohaterowi na imię Zdzichu, to nie można się po nim spodziewać spektakularnych czynów w roli kochanka. Choć i na to nie ma reguły: dobierając bowiem imię nieadekwatne do pełnionej roli, możemy osiągnąć interesujący efekt humorystyczny. Gorzej, jeśli nie jest to naszym celem. Wówczas lepiej wybrać imię bardziej „godne" działań będących udziałem naszego bohatera.
Wskazówka techniczna: lepiej unikać na początku tekstu dużej ilości imion postaci bez ich charakterystyk. Wprowadza to zamęt i zniechęca do czytania. Cały tłum postaci w pierwszej scenie to nie jest dobry pomysł. Czytelnik od początku musi wiedzieć, z kim ma się identyfikować, za kogo trzymać kciuki.
Charakterystyka
Charakterystyka postaci polega na nadawaniu jej cech wizualnych oraz biografii. Błędem jest ograniczenie się do wyliczenia przymiotnikowych cech postaci. Będą to tylko puste słowa. Pisanie, że bohater jest przystojny znaczy niewiele. Każdy z nas ma inny wzorzec „przystojności". Jeśli jednak pokaże się, w jaki sposób na jego wygląd reagują inni, efekt będzie znacznie bardziej wyrazisty.
Warto także pamiętać, że jeżeli szczegóły wyglądu postaci nie są istotne dla przebiegu fabuły (długie włosy bohatera nie odegrają żadnej roli), nie warto ich w ogóle podawać, zostawiając czytelnikowi swobodę.
Znacznie ważniejsze od wyglądu zewnętrznego są cechy charakteru postaci. Cechy te powinny ulegać modyfikacjom pod wpływem kolejnych wydarzeń. Bohater pokonując kolejne przeszkody w drodze do celu, zdobywa nowe doświadczenia, które nie mogą pozostać bez wpływu na jego charakter.
Bohater nie może być na końcu powieści taki sam, jak na początku. Coś musiało ulec w nim zmianie, inaczej cała podróż nie miałaby sensu.
Postać bohatera posiada dwa aspekty
1. Typ - bohater reprezentuje cechy typowe dla danej grupy społecznej, narodowości, zawodu, wieku itp. 2. Charakter - indywidualne cechy bohatera, odróżniające go od innych.
Dwa typy charakterystyk
1. Bezpośrednia - dokonywana przez samego autora. 2. Pośrednia - tworzona poprzez wypowiedzi innych postaci i działania bohatera
Siedem technik tworzenia postaci
1.Opis wyglądu - liczy się jakość, a nie ilość szczegółów. 2.Sądy narratora - komentarz tego, co widzimy. 3.Działanie - pokazanie bohatera w działaniu. 4.Skojarzenia z różnymi sytuacjami. 5.Przedstawienie myśli bohatera. 6.Mowa - sposób wypowiadania się. 7.Myśli i opinie innych na temat bohatera.
Przy tym wszystkim pamiętać należy, że bohater powinien być zmotywowany, musi wiedzieć, czego chce, do czego dąży, jaki jest jego cel.
Elementy składowe postaci literackiej
1.Zachowania w określonych sytuacjach. 2.Motywacje, intencje, motywy. 3.Przeszłość - zdarzenia z przeszłości, które wpłynęły na jej osobowość, nie chodzi tu bynajmniej o szczegółową biografię. 4.Reputacja - opinia innych postaci na temat bohatera, może być ona różna od własnego o sobie wyobrażenia, które ma nasz bohater. 5.Wygląd zewnętrzny - cecha drugorzędna, chyba, że ma ona wpływ na związki z innymi postaciami lub na przebieg fabuły. Taką cechą wyglądu, która budowała kolejne sceny fabuły był długi nos Pinokia. 6.Stereotypy - uproszczone obrazy postaci, które pomagają szybciej je zidentyfikować. Stereotypowe cechy mogą mieć wyłącznie postaci trzecioplanowe. Nigdy zaś główny bohater, który zawsze powinien być kimś oryginalnym, niepowtarzalnym (o stereotypach czytaj dalej). 7.Sieć powiązań - bohater ma znajomych, rodzinę, pracodawców, wrogów. Żaden człowiek nie jest samotną wyspą - Hemingway. 8.Zwyczaje, nawyki, nałogi. 9.Uzdolnienia, zainteresowania, talenty. 10.Słabości, kompleksy, problemy.
Powieści popularne budowane są zwykle na zasadzie konfliktu: protagonista - antagonista. Ten pierwszy jest zwykle wyposażony we wszelkie pozytywne cechy, podczas gdy drugi jest mordercą, sadystą, szaleńcem, porywaczem, terrorystą itd. Walka dobra ze złem pod różnymi postaciami jest stałym wątkiem w literaturze i filmie. W większości przypadków opiera się na stereotypach. Można jednak uzyskać całkiem niezłe efekty, świadomie posługując się stereotypami, mieszając je ze sobą, naginając, odwracając ich znaczenie......
Dialog w powieści, tym różni się od dialogów w mowie potocznej, że jest zapisany. Nie może przy tym być dokładnym zapisem języka mówionego, który cechuje się brakiem poprawności stylistycznej, niedopowiedzeniami, pauzami, których nie można oddać w pełni w tekście.
Punktem odniesienia dialogu jest zawsze narracja. Dialog jest mową określoną przez sytuację - narracja nią nie jest.
Narracja musi respektować reguły języka literackiego, musi być poprawna. W dialogu mogą się znaleźć te elementy, które normalnie w narracji mają wstęp zabroniony (dialekty, slangi, mowa archaiczna) - normalnie pisarz był zobowiązany do posługiwania się językiem literackim (usankcjonowanym w świadomości zbiorowej).
Dialog, uwarunkowany przez sytuację, musiał się czymś wyróżniać - upodobnienie języka narracji do języka postaci traktowane było jako błąd.
Dla czytelnika dialog jest oznaką - sam sposób wypowiadania się bohatera przynosi o nim często więcej wiedzy niż bezpośredni przedmiot jego rozważań. Dialog znaczy zawsze coś więcej, niż znaczy. Interpretowanie dialogu jako oznaki jest możliwe dzięki założeniu, że jest on zgodny z regułami mówienia, kształtowany tak jak żywa mowa poprzez naśladowanie społecznie utrwalonych sposobów mówienia. Kolokwialność i potoczność dialogu jest efektem wypracowania takiej konwencji, która tworzy złudzenie naturalności i potoczności (a nie tylko reprodukowanie mowy). Złudzenie to ujawnia się, gdy pisarz wychodzi poza język literacki swojej epoki, gdy sięga po slang czy gwarę.
Narracyjność sprawia, że dialog może być przytaczany lub fingowany, podany w mowie zależnej lub pozornie zależnej, streszczany lub niby streszczany, omawiany (informuje o treści wypowiedzi oryginalnej poprzez wyrażenia charakteryzujące te treści). Może być na różne sposoby komentowany przez narratora - opisuje zachowanie i sposób mówienia bohatera.
Czym byłaby akcja, gdyby postaci nie prowadziły ze sobą ożywionych dialogów?
Dialogi są najprzyjemniejszym elementem powieści nie tylko do czytania, ale do pisania. Staje się tak, ponieważ rozmowy bohaterów są czymś dynamicznym, co posuwa akcję do przodu. Jeśli zaś dialog okaże się nudny i pozbawiony znaczenia, czytelnik zacznie go pomijać wzrokiem.
Sztuka pisania dobrych dialogów polega na stworzeniu iluzji prawdziwej mowy. Sprawnie skonstruowana rozmowa musi sprawiać wrażenie pisanej z łatwością. Czytelnik powinien podzielać przyjemność pisarza tworzącego dialogi.
Język dialogów powinien zatem brzmieć naturalnie, a ton wypowiedzi pasować do cech bohaterów. To, jak postaci mówią, jest jednym z elementów ich charakterystyki.
Dialogi powieściowe muszą:
1. Posuwać akcję naprzód - każda wypowiedź powoduje jakiś skutek. 2. Dostarczać informacji - podczas rozmowy bohaterowie mogą np. opowiadać o swojej przeszłości, planach na przyszłość, zamierzeniach, uczuciach, motywacjach. 3. Uzupełniać charakterystyki - słowa wypowiadane przez bohatera pokazują, jakim jest człowiekiem. ..........
Dwa rodzaje kontekstów narracyjnych
1. Łącznik narracyjny - rozpoczynający się od czasownika opis wypowiedzi bohatera typu: powiedział, rzekł, zapytał. Wprowadza się go po myślniku zaczynając małą literą. Na końcu wypowiedzi nie ma wówczas kropki! Kropkę stawia się wyłącznie po łączniku narracyjnym oraz na samym końcu wypowiedzi, np.: - Witam - powiedziała Karolina. - Przyszłam. - To dobrze - odparł i uśmiechnął się lekko.
2. Wtrącenie narracyjne - komentarz narratora na temat sytuacji, w której toczy się rozmowa. Wtrącenie zaczyna się wielką literą, np.: - Tak, masz rację. - Dziewczyna spuściła głowę. - A więc zrobisz to? - Mężczyzna był wyraźnie zadowolony. - Wiedziałem, że tak będzie.
3. Skrót narracyjny - nowy akapit oznaczający przeskok czasowy, zmianę miejsca czy czasu akcji itp. W ten sposób dokonuje się zmiany ustawienia kamery, która za chwilę pokaże coś innego. Narracja będzie mieć szybkie tempo, jeśli skrócimy łączniki narracyjne, pozostawiając wypowiedzi bohaterów jedynie z krótkim komentarzem.
Pamiętaj: siłą napędową dialogu są wyraźnie zarysowane różnice zdań bohaterów.
Komentarz narracyjny dotyczy nie tylko sposobu wypowiadania i użytkowania środków; może stwierdzać, co w danej wypowiedzi jest wiarygodne, a co stanowi złudzenie lub majaczenie postaci (może się mylić, przekazywać fałsze). „Prawda" nie jest kategorią odnoszącą się do świata zewnętrznego - ustala stosunek wypowiedzi dialogowych do przyjętych w narracji założeń, wprowadza je w jej ogólny porządek. ..........
Skoro dotarłeś do tego miejsca, to najprawdopodobniej właśnie rozpoczynasz swoją przygodę z pisarstwem. Twoja wyobraźnia szaleje, a Ty marzysz o przelaniu swoich myśli i stworzeniu niesamowitego dzieła. To, co przed chwilą przeczytałeś, to zaledwie wycinek fachowej wiedzy, której potrzebujesz, aby zacząć pisać bestsellery.
POSTACI - muszą być konkretne, charakterystyczne, wyróżniające się z tłumu, by czytelnik zechciał się do nich przywiązać i zapamiętać je na dłużej, niż trwa czytanie książki. Oczywiście czynnikiem wyróżniającym postać może być jego nieokreśloność. Ważne jednak, by wyróżniał się czymś godnym zapamiętania. Nie jest to łatwe, ale dobrze obmyślona postać może zacząć żyć własnym życiem, a wtedy można już pozostawić jej pełną swobodę w działaniu.
Postać jest nierozerwalnie związana z fabułą. To ona działa, podejmuj decyzje, walczy, przemawia, posuwając tym samym akcję do przodu.
Wyrazisty, oryginalny bohater potrafi tchnąć życie w najbardziej banalną opowieść. Postać nie tylko działa, ale musi także się rozwijać na skutek zdarzeń, które jej się przytrafiają. Jeśli nic w niej nie będzie ulegać zmianie, jeśli wciąż będzie popełniać te same błędy, nie wyciągając z nich żadnych wniosków (jak dzieje się w operach mydlanych), doprowadzimy czytelnika do takiej irytacji, że nie pozostanie nic innego, jak tylko ją uśmiercić.
Postać jest interesująca nie tylko poprzez to, kim jest, ale dzięki temu, co robi. Nie tyle samo działanie postaci budzi zainteresowanie, co jego antycypowanie. Czytelnik musi stale zastanawiać się, co postać teraz zrobi, jak zareaguje. Trzeba zatem rozpalać emocje czytelnika tak, by nieustannie przejmował się losami bohatera. Gdy czytelnik zacznie porównywać opisywane wydarzenia z własnymi doświadczeniami, oznaczać to będzie, że fabuła zaczęła go wciągać. Czytelnik musi czuć się związany z bohaterem na poziomie emocjonalnym, nawet jeśli chodzi o zwierzę czy kosmitę. Postać musi posiadać ludzką naturę, by można było się z nią identyfikować.
Sedno sukcesu powieści tkwi w identyfikowaniu się czytelnika z postaciami.
Identyfikacja dokonuje się poprzez:
. empatię, czyli rozpoznanie w postaci czegoś własnego, . sympatię, oznaczającą, że podoba nam się to, z czym mamy do czynienia.
Protagonista musi posiadać przekonujące cechy charakteru, a przy tym musi być wiarygodny w tym, co robi, działając zgodnie ze swoimi przekonaniami. Nawet antagonista powinien posiadać ujmujące cechy. Seryjny morderca może być przecież błyskotliwy, inteligentny, oczytany, charyzmatyczny, przystojny, by tym trudniej bohaterowi było się z nim rozprawić.
Naczelną zasadą fabuły jest konflikt. Podtrzymują go dwa typy rywalizujących ze sobą bohaterów: protagonista i antagonista (lub antagonizm). Innymi słowy: protagonista to nasz bohater pozytywny, ktoś, za kogo trzymamy kciuki, kto jest główną siłą napędową fabuły. Z kolei antagonista jest jego przeciwnikiem, osobą mającą wszelkie negatywne cechy i konkretny powód, by nie znosić główngo bohatera. W filmach jest to zwykle psychopatyczny morderca, który wyjątkowo nie lubi prowadzącego śledztwo w jego sprawie gliniarza. Na walce między tymi dwoma postaciami opiera się cała akcja. Bez nich fabuła nie miała by sensu. Przeciwnikiem protagonisty może być również „bezosobowa siła" (tzw. antagonizm), np. natura, ale także Bóg, honor, społeczeństwo, kultura, szkoła itd. Niekoniecznie wrogiem jest konkretna osoba, choć wówczas konflikt ma bardziej realny charakter, szczególnie, gdy jest dobrze umotywowany.
Wyróżnia się trzy typy postaci:
1. Postaci główne (pierwszoplanowe) - protagoniści i antagoniści. 2. Postaci uboczne (drugoplanowe). 3. Postacie epizodyczne (trzecioplanowe).
Bohater jest postacią, która łączy wszystkie ogniwa łańcucha fabularnego.
Bohater pozytywny reprezentuje postawę moralną autora.
Porte-parole - wzorcowa postać, która wypowiada myśli i przekonania autora.
Podstawą budowania wiarygodnych postaci jest oczywiście osobiste doświadczenie życiowe pisarza. Nie należy jednak przekopiowywać realnych osób, konieczne są pewne literackie poprawki, czasem uproszczenia, a częściej wzbogacanie obserwowanych zjawisk. Chodzi tu o twórcze zniekształcanie, przetwarzanie, wyolbrzymianie lub pomniejszanie pewnych faktów, obserwowanych cech charakteru czy wyglądu. Literatura nie ma być kopią rzeczywistości, ale jej twórczym przetworzeniem.
Imię dla bohatera
Ważnym elementem budowania postaci jest rzecz, wydawać by się mogło, najprostsza - nadanie bohaterowi imienia i nazwiska. Jest to jednak zabieg niełatwy, biorąc pod uwagę to, że nazwy własne mają swoje zakresy skojarzeniowe. Trzeba zwracać uwagę na dobór imion postaci. Każde imię może się z czymś kojarzyć i mieć jakieś konkretne znaczenie. Dobór imienia jest elementem charakterystyki postaci. Więc jeśli damy bohaterowi na imię Zdzichu, to nie można się po nim spodziewać spektakularnych czynów w roli kochanka. Choć i na to nie ma reguły: dobierając bowiem imię nieadekwatne do pełnionej roli, możemy osiągnąć interesujący efekt humorystyczny. Gorzej, jeśli nie jest to naszym celem. Wówczas lepiej wybrać imię bardziej „godne" działań będących udziałem naszego bohatera.
Wskazówka techniczna: lepiej unikać na początku tekstu dużej ilości imion postaci bez ich charakterystyk. Wprowadza to zamęt i zniechęca do czytania. Cały tłum postaci w pierwszej scenie to nie jest dobry pomysł. Czytelnik od początku musi wiedzieć, z kim ma się identyfikować, za kogo trzymać kciuki.
Charakterystyka
Charakterystyka postaci polega na nadawaniu jej cech wizualnych oraz biografii. Błędem jest ograniczenie się do wyliczenia przymiotnikowych cech postaci. Będą to tylko puste słowa. Pisanie, że bohater jest przystojny znaczy niewiele. Każdy z nas ma inny wzorzec „przystojności". Jeśli jednak pokaże się, w jaki sposób na jego wygląd reagują inni, efekt będzie znacznie bardziej wyrazisty.
Warto także pamiętać, że jeżeli szczegóły wyglądu postaci nie są istotne dla przebiegu fabuły (długie włosy bohatera nie odegrają żadnej roli), nie warto ich w ogóle podawać, zostawiając czytelnikowi swobodę.
Znacznie ważniejsze od wyglądu zewnętrznego są cechy charakteru postaci. Cechy te powinny ulegać modyfikacjom pod wpływem kolejnych wydarzeń. Bohater pokonując kolejne przeszkody w drodze do celu, zdobywa nowe doświadczenia, które nie mogą pozostać bez wpływu na jego charakter.
Bohater nie może być na końcu powieści taki sam, jak na początku. Coś musiało ulec w nim zmianie, inaczej cała podróż nie miałaby sensu.
Postać bohatera posiada dwa aspekty
1. Typ - bohater reprezentuje cechy typowe dla danej grupy społecznej, narodowości, zawodu, wieku itp. 2. Charakter - indywidualne cechy bohatera, odróżniające go od innych.
Dwa typy charakterystyk
1. Bezpośrednia - dokonywana przez samego autora. 2. Pośrednia - tworzona poprzez wypowiedzi innych postaci i działania bohatera
Siedem technik tworzenia postaci
1.Opis wyglądu - liczy się jakość, a nie ilość szczegółów. 2.Sądy narratora - komentarz tego, co widzimy. 3.Działanie - pokazanie bohatera w działaniu. 4.Skojarzenia z różnymi sytuacjami. 5.Przedstawienie myśli bohatera. 6.Mowa - sposób wypowiadania się. 7.Myśli i opinie innych na temat bohatera.
Przy tym wszystkim pamiętać należy, że bohater powinien być zmotywowany, musi wiedzieć, czego chce, do czego dąży, jaki jest jego cel.
Elementy składowe postaci literackiej
1.Zachowania w określonych sytuacjach. 2.Motywacje, intencje, motywy. 3.Przeszłość - zdarzenia z przeszłości, które wpłynęły na jej osobowość, nie chodzi tu bynajmniej o szczegółową biografię. 4.Reputacja - opinia innych postaci na temat bohatera, może być ona różna od własnego o sobie wyobrażenia, które ma nasz bohater. 5.Wygląd zewnętrzny - cecha drugorzędna, chyba, że ma ona wpływ na związki z innymi postaciami lub na przebieg fabuły. Taką cechą wyglądu, która budowała kolejne sceny fabuły był długi nos Pinokia. 6.Stereotypy - uproszczone obrazy postaci, które pomagają szybciej je zidentyfikować. Stereotypowe cechy mogą mieć wyłącznie postaci trzecioplanowe. Nigdy zaś główny bohater, który zawsze powinien być kimś oryginalnym, niepowtarzalnym (o stereotypach czytaj dalej). 7.Sieć powiązań - bohater ma znajomych, rodzinę, pracodawców, wrogów. Żaden człowiek nie jest samotną wyspą - Hemingway. 8.Zwyczaje, nawyki, nałogi. 9.Uzdolnienia, zainteresowania, talenty. 10.Słabości, kompleksy, problemy.
Powieści popularne budowane są zwykle na zasadzie konfliktu: protagonista - antagonista. Ten pierwszy jest zwykle wyposażony we wszelkie pozytywne cechy, podczas gdy drugi jest mordercą, sadystą, szaleńcem, porywaczem, terrorystą itd. Walka dobra ze złem pod różnymi postaciami jest stałym wątkiem w literaturze i filmie. W większości przypadków opiera się na stereotypach. Można jednak uzyskać całkiem niezłe efekty, świadomie posługując się stereotypami, mieszając je ze sobą, naginając, odwracając ich znaczenie......
Dialog w powieści, tym różni się od dialogów w mowie potocznej, że jest zapisany. Nie może przy tym być dokładnym zapisem języka mówionego, który cechuje się brakiem poprawności stylistycznej, niedopowiedzeniami, pauzami, których nie można oddać w pełni w tekście.
Punktem odniesienia dialogu jest zawsze narracja. Dialog jest mową określoną przez sytuację - narracja nią nie jest.
Narracja musi respektować reguły języka literackiego, musi być poprawna. W dialogu mogą się znaleźć te elementy, które normalnie w narracji mają wstęp zabroniony (dialekty, slangi, mowa archaiczna) - normalnie pisarz był zobowiązany do posługiwania się językiem literackim (usankcjonowanym w świadomości zbiorowej).
Dialog, uwarunkowany przez sytuację, musiał się czymś wyróżniać - upodobnienie języka narracji do języka postaci traktowane było jako błąd.
Dla czytelnika dialog jest oznaką - sam sposób wypowiadania się bohatera przynosi o nim często więcej wiedzy niż bezpośredni przedmiot jego rozważań. Dialog znaczy zawsze coś więcej, niż znaczy. Interpretowanie dialogu jako oznaki jest możliwe dzięki założeniu, że jest on zgodny z regułami mówienia, kształtowany tak jak żywa mowa poprzez naśladowanie społecznie utrwalonych sposobów mówienia. Kolokwialność i potoczność dialogu jest efektem wypracowania takiej konwencji, która tworzy złudzenie naturalności i potoczności (a nie tylko reprodukowanie mowy). Złudzenie to ujawnia się, gdy pisarz wychodzi poza język literacki swojej epoki, gdy sięga po slang czy gwarę.
Narracyjność sprawia, że dialog może być przytaczany lub fingowany, podany w mowie zależnej lub pozornie zależnej, streszczany lub niby streszczany, omawiany (informuje o treści wypowiedzi oryginalnej poprzez wyrażenia charakteryzujące te treści). Może być na różne sposoby komentowany przez narratora - opisuje zachowanie i sposób mówienia bohatera.
Czym byłaby akcja, gdyby postaci nie prowadziły ze sobą ożywionych dialogów?
Dialogi są najprzyjemniejszym elementem powieści nie tylko do czytania, ale do pisania. Staje się tak, ponieważ rozmowy bohaterów są czymś dynamicznym, co posuwa akcję do przodu. Jeśli zaś dialog okaże się nudny i pozbawiony znaczenia, czytelnik zacznie go pomijać wzrokiem.
Sztuka pisania dobrych dialogów polega na stworzeniu iluzji prawdziwej mowy. Sprawnie skonstruowana rozmowa musi sprawiać wrażenie pisanej z łatwością. Czytelnik powinien podzielać przyjemność pisarza tworzącego dialogi.
Język dialogów powinien zatem brzmieć naturalnie, a ton wypowiedzi pasować do cech bohaterów. To, jak postaci mówią, jest jednym z elementów ich charakterystyki.
Dialogi powieściowe muszą:
1. Posuwać akcję naprzód - każda wypowiedź powoduje jakiś skutek. 2. Dostarczać informacji - podczas rozmowy bohaterowie mogą np. opowiadać o swojej przeszłości, planach na przyszłość, zamierzeniach, uczuciach, motywacjach. 3. Uzupełniać charakterystyki - słowa wypowiadane przez bohatera pokazują, jakim jest człowiekiem. ..........
Dwa rodzaje kontekstów narracyjnych
1. Łącznik narracyjny - rozpoczynający się od czasownika opis wypowiedzi bohatera typu: powiedział, rzekł, zapytał. Wprowadza się go po myślniku zaczynając małą literą. Na końcu wypowiedzi nie ma wówczas kropki! Kropkę stawia się wyłącznie po łączniku narracyjnym oraz na samym końcu wypowiedzi, np.: - Witam - powiedziała Karolina. - Przyszłam. - To dobrze - odparł i uśmiechnął się lekko.
2. Wtrącenie narracyjne - komentarz narratora na temat sytuacji, w której toczy się rozmowa. Wtrącenie zaczyna się wielką literą, np.: - Tak, masz rację. - Dziewczyna spuściła głowę. - A więc zrobisz to? - Mężczyzna był wyraźnie zadowolony. - Wiedziałem, że tak będzie.
3. Skrót narracyjny - nowy akapit oznaczający przeskok czasowy, zmianę miejsca czy czasu akcji itp. W ten sposób dokonuje się zmiany ustawienia kamery, która za chwilę pokaże coś innego. Narracja będzie mieć szybkie tempo, jeśli skrócimy łączniki narracyjne, pozostawiając wypowiedzi bohaterów jedynie z krótkim komentarzem.
Pamiętaj: siłą napędową dialogu są wyraźnie zarysowane różnice zdań bohaterów.
Komentarz narracyjny dotyczy nie tylko sposobu wypowiadania i użytkowania środków; może stwierdzać, co w danej wypowiedzi jest wiarygodne, a co stanowi złudzenie lub majaczenie postaci (może się mylić, przekazywać fałsze). „Prawda" nie jest kategorią odnoszącą się do świata zewnętrznego - ustala stosunek wypowiedzi dialogowych do przyjętych w narracji założeń, wprowadza je w jej ogólny porządek. ..........
Skoro dotarłeś do tego miejsca, to najprawdopodobniej właśnie rozpoczynasz swoją przygodę z pisarstwem. Twoja wyobraźnia szaleje, a Ty marzysz o przelaniu swoich myśli i stworzeniu niesamowitego dzieła. To, co przed chwilą przeczytałeś, to zaledwie wycinek fachowej wiedzy, której potrzebujesz, aby zacząć pisać bestsellery.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz